Αρχική σελίδα Εξόρμηση των ιδεών Η εξουσία των ιδιωτικών ΜΜΕ επιβάλλει την ιδεολογική ηγεμονία τηε αγοράς
Η εξουσία των ιδιωτικών ΜΜΕ επιβάλλει την ιδεολογική ηγεμονία τηε αγοράς
 Κανείς δεν αμφισβητεί σήμερα, την αυξανόμενη εξουσία των ιδιωτικών Μ.Μ.Ε. Πολλοί μιλούν γι’ αυτόν τον εξωθεσμικό παράγοντα εξουσίας. Για την ανεξέλεγκτη δύναμή του. Για τη φθορά των δημοκρατικών θεσμών. Για την «δικτατορία» των μέσων μαζικής επικοινωνίας που είναι φαινόμενο σε παγκόσμια κλίμακα.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ συχνά διαμαρτύρεται για το φαινόμενο αυτό στη χώρας. Το σύνολο σχεδόν του πολιτικού κόσμου

επικρίνει τη λειτουργία της τηλεόρασης. Ελάχιστοι όμως αμύνονται στην επέλαση των «μέσων» με τη στάση τους.

 

Οι πλείστοι μιμούνται το επικοινωνιακό πρότυπο που προβάλλεται. «Παίζουν» με τους κανόνες του πολιτικού παιχνιδιού που επιβάλλεται σ’ αυτά τα πλαίσια, επικρίνουν αλλά υποτάσσουν. Υποτάσσονται στην προσωποποίηση της πολιτικής, που καταλύει κάθε παράδοση συλλογικότητας. Και από εδώ αρχίζει η αλλοτρίωση των κομμάτων στην επικοινωνιακή τους πολιτική και κατά συνέπεια και στο σύνολο της πολιτικής τους.

  • Τα συντηρητικά και νεοφιλελεύθερα κόμματα δεν έχουν βέβαια, ιδεολογικό πρόβλημα γιατί, τα ιδιωτικά Μ.Μ.Ε., κινούνται στα πλαίσια της απόλυτης λογικής της αγοράς –που και τα ίδια πρεσβεύουν.
Έστω κι αν τα κόμματα αυτά χάνουν τη σχετική ελευθερία που είχαν σε ορισμένα επιμέρους πολιτικά θέματα. Αλλά αυτό είναι ζήτημα μόνον νομής της πολιτικής εξουσίας και όχι της οικονομικής εξουσίας που εξυπηρετούν τα συμφέροντα οικονομικής ολιγαρχίας. Τα σοσιαλιστικά κόμματα όμως δέχονται ισχυρό ιδεολογικό πλήγμα που ακυρώνει εν πολλοίς τον ίδιο τον προορισμό τους. Αιχμαλωτίζονται.

Η λογική της ανισότητας εισχωρεί ανεμπόδιστη από τα τηλεοπτικά «παράθυρα¨, αφού πρώτα η νομή της δημοσιότητας –που είναι το «διαβατήριο» προς την εξουσία, ελέγχεται από λίγους προνομιούχους.

Το πνεύμα της συλλογικότητας και της αλληλεγγύης περιφρονείται όπως και το συλλογικό συμφέρον. Χλευάζεται η κοινωνική ευαισθησία, μέσα από τα νέα κοινωνικά πρότυπα της χρησιμοθηρίας και της ατομικής οικονομικής επιτυχίας.

Βέβαια, οι αντικειμενικές συνθήκες της εποχής μας ευνόησαν μια τέτοια τροπή των πραγμάτων, από τη στιγμή μάλιστα που ηττήθηκε η παγκόσμια αριστερά.

Η νέα κυρίαρχη τάξη με όχημα τη ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας και της πληροφορικής, απλώνει την οικονομική της εξουσία σ’ ολόκληρο τον πλανήτη.

Οι έχοντες την οικονομική δύναμη ελέγχουν φυσικά και τα πανίσχυρα Μ.Μ.Ε.

Η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας πλήττει το κράτος πρόνοιας, χωρίς εναλλακτική κοινωνική προστασία από υπερεθνικούς οργανισμούς.

Τα σοσιαλιστικά κόμματα άργησαν, όχι μόνον να προσαρμόσουν την πολιτική τους νέα εποχή (να εκσυγχρονιστούν) αλλά ακόμη και να προσαρμόσουν τον πολιτικό τους λόγο (την επικοινωνιακή τους πολιτική) στα νέα δεδομένα της εκρηκτικής διάδοσης των Μ.Μ.Ε. και να τα κοινωνικοποιήσουν.

Δεν είναι τυχαίο που ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Κώστας Σημίτης επισημαίνει συχνά το ζήτημα της επικοινωνιακής πολιτικής ως αναπόσπαστο μέρος της συνολικής πολιτικής του κόμματος. Είναι σαφές, πως ακόμη και η πιο σωστή πολιτική χρειάζεται πριν από όλα πειθώ. Που είναι απαραίτητος όρος για την υπεράσπιση του προγράμματος των μεταρρυθμίσεων στο κράτος, απαραίτητος όρος για το ζήτημα της πολιτικοϊδεολογικής ανασυγκρότησης του ΠΑΣΟΚ όπως τίθεται σήμερα.

Η άμυνα

Αλλά, τη σημασία της επικοινωνιακής πολιτικής που επισημαίνει σήμερα η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ ελάχιστα έχουν κατανοήσει τα μεσαία στελέχη του Κόμματος. Αδιαφορούν, Δυστροπούν. Ή μάλλον την αντιλαμβάνονται ως προσωπική δυνατότητα δούναι και λαβείν στην νομή της εξουσίας, όχι μόνον στο κράτος αλλά και σε περιφερειακό επίπεδο όπου αναπτύσσονται ανάλογες σχέσεις.

Συνήθως φροντίζουν περισσότερο τις δικές τους μετοχές στο «χρηματιστήριο» της δημοσιότητας και λιγότερο τη δημόσια εικόνα του Κόμματος στο σύνολό του.

Δεν είναι τυχαίο, που το ΠΑΣΟΚ, μοναδικό ίσως φαινόμενο σοσιαλιστικού κόμματος στην Ευρώπη δεν έχει δικό του περιοδικό και στοιχειώδη μηχανισμό επικοινωνιακών μέσων. Μ’ αυτά τα δεδομένα μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ουσιαστική άμυνα στην επέλαση των ιδιωτικών μέσων μαζικής επικοινωνίας.

Εκτός από την ενστικτώδη άμυνα των μελών του που επικρίνουν αυτό το φαινόμενο χωρίς όμως να έχουν και την ελάχιστη δυνατότητα να αντιπαρατάξουν μηνύματα στην ιδεολογική ηγεμονία της «αγοράς» και του ατομιστικού προτύπου.

Γιατί το Κόμμα είναι φανερό πως υστερεί τόσο στην παραγωγή επικοινωνιακού πολιτικού λόγου (εκλαΐκευση των πολιτικών του) όσο και στα δίκτυα διάδοσης των μηνυμάτων του.

Η αυξημένη αξιοπιστία που υπάρχει στο πρόσωπο του Πρωθυπουργού, δεν αντιστοιχεί στο ίδιο ποσοστό και για τη λειτουργία του Κόμματος.

Έτσι όμως μπορεί να κερδίζονται οι εκλογές, αλά δεν υπάρχουν ικανές προωθητικές δυνάμεις για τις μεταρρυθμίσεις που θέλει να κάνει το ΠΑΣΟΚ.

Η μίμηση και η λογική της παραίτησης

  • Η διεθνής σολδημοκρατία έχει ένα πολύ καλό ιδεόγραμμα επικοινωνιακής πολιτικής που επιχειρεί να εφαρμόσει και το ΠΑΣΟΚ τελευταία.
Ανοικτός θεσμοποιημένος διάλογος προς την κοινωνία. Αμφίδρομη πληροφόρηση όχι μόνο, από πάνω προς τα κάτω αλλά και από κάτω προς τα πάνω. Εσωτερικά δημοψηφίσματα για να συμμετέχουν όλα τα μέλη σε κρίσιμες αποφάσεις του κόμματος. Και διαδικασίες επιμόρφωσης για την εξισωτική διάδοση της γνώσης.

Εάν αυτό το ιδεόγραμμα λειτουργήσει στην πράξη, στις θεσμικές διαδικασίες του κόμματος τότε μπορεί να εξασφαλισθεί μια άλλου τύπου εσωτερική πολιτική επικοινωνία, αλλά και προς τα μέσα μαζικής επικοινωνίας που μπορεί να εκφράζει τη συλλογικότητα.

Αλλά, το ζήτημα της πολιτικής επικοινωνίας δεν είναι μόνο σχέδιο και ιδεόγραμμα. Είναι προπαντός ζήτημα ιδεολογικής παραγωγής, διαχείρισης ανθρώπινων πόρων, συστηματοποίησης και δικτύωσης των επικοινωνιακών μέσων που διαθέτει το κόμμα και αξιοποιεί αποτελεσματικά. Όταν τα στελέχη που αναλαμβάνουν τη χάραξη της επικοινωνιακής πολιτικής κυριαρχεί η μιμητική αντίληψη και η αντιγραφή των «μέσων» της αγοράς τότε δεν μπορεί να λυθεί το επικοινωνιακό πρόβλημα της Κόμματος. Υπάρχει υστέρηση.

Χρειάζεται η υπέρβαση αυτών των προτύπων της προσωποποίησης της πολιτικής και της παραπολιτικής ενημέρωσης.

Γιατί είναι λάθος πως το κοινό και οι αναγνώστες ανταποκρίνονται μόνον στο ανάλαφρο και το «χαβαλέ» της ενημέρωσης.

Απλούστατα δεν του προσφέρεται εναλλακτική ενημέρωση από τα κόμματα, η οποία να υπερβαίνει σε περιεχόμενο και μορφή γλώσσας το εμπορευματικό καταναλωτικό πρότυπο.

Γι΄ αυτό υπάρχει κι’ αυτό το κλίμα ιδεολογικής «παραίτησης» στο χώρο της αριστεράς και ο μιμητισμός των προτύπων της αγοράς είναι αναπόφευκτη συνέπεια.

Αντιπαράθεση

Έχουμε παραδείγματα ότι υπάρχει αναγνωστικό κοινό στην Ελλάδα, που αναζητά την ποιοτική και σε βάθος ενημέρωση για την πολιτική και τις κοινωνικές εξελίξεις. Το περιοδικό Le Monde Deplomatiqoue που είναι μετάφραση του Γαλλικού προτύπου είναι ένα τέτοιο παράδειγμα με ικανοποιητική κυκλοφορία και με αναγνώστες κυρίως στο χώρο της κεντροαριστεράς.

Παράδειγμα που φανερώνει ότι δεν λείπει το αναγνωστικό κοινό που αναζητά ερμηνείες του κόσμου και των πολιτικών εξελίξεων αλλά λείπουν περισσότερο τα επικοινωνιακά μέσα τα οποία θα προσφέρουν μια τέτοιου επιπέδου ενημέρωση στη χώρα μας.

Το σοσιαλιστικό κόμμα και στην προκειμένη περίπτωση το ΠΑΣΟΚ οφείλει να καλύψει αυτό το κενό, αν θέλει να δημιουργήσει ορισμένες από τις προϋποθέσεις της πολιτικοϊδεολογικής ανασυγκρότησής του.

Όπως οφείλει να αξιοποιήσει, μέσα από ένα σύγχρονο επικοινωνιακό δίκτυο όλο το ανθρώπινο δυναμικό και πνευματικές δυνάμεις που διαθέτει σε πανελλήνιο επίπεδο.

Κι’ αυτό σημαίνει αντίσταση στον «ολοκληρωτισμό» της ιδεολογικής ηγεμονίας των ιδιωτικών Μ.Μ.Ε.